Η διατροφή στους ογκολογικούς ασθενείς είναι ο κλάδος της κλινικής διατροφής που υποστηρίζει τους ασθενείς με καρκίνο — πριν, κατά τη διάρκεια και μετά τις θεραπείες. Δεν «θεραπεύει» τον καρκίνο· κανένα τρόφιμο ή δίαιτα δεν το κάνει αυτό. Όμως η διατροφή και ο καρκίνος συνδέονται στενά: η σωστή κατάσταση θρέψης βοηθά τον ασθενή να έχει περισσότερη δύναμη και ενέργεια, να αντέχει καλύτερα τις θεραπείες και να διατηρεί την ποιότητα ζωής του.
Αγαπητέ/ή ασθενή, η διατροφή είναι πολύ σημαντική στη φάση που διανύεις. Ακολουθούν μερικές απλές πρακτικές συμβουλές που μπορείς να εφαρμόσεις καθημερινά, πάντα σύμφωνα με τις οδηγίες του γιατρού ή/και του διαιτολόγου σου.
Τρώγε όσο πιο συχνά μπορείς
- Μην περιμένεις να πεινάσεις για να φας.
- Προτίμησε μικρά και συχνά γεύματα (κάθε 2–3 ώρες), ακόμη κι αν δεν έχεις μεγάλη όρεξη (π.χ. 1 φέτα ψωμί με 1 φέτα τυρί).
- Μερικές μπουκιές κάθε τόσο είναι καλύτερες από το να μένεις νηστικός/ή.
Δώσε έμφαση στις τροφές που σου δίνουν ενέργεια
- Πρόσθεσε ελαιόλαδο, ταχίνι, αβοκάντο και μέλι στα γεύματά σου, αν σου ταιριάζουν.
- Βάλε κάποια πηγή πρωτεΐνης μέσα στη μέρα, κατά προτίμηση σε όλα τα γεύματα (π.χ. γάλα, κοτόπουλο, αυγά, γιαούρτι, τυρί, όσπρια).
Σημείωση για αλλεργίες/εξατομίκευση: Αν υπάρχουν αλλεργίες ή περιορισμοί, προσαρμόζουμε τις επιλογές (π.χ. αποφεύγουμε ξηρούς καρπούς ή ψάρια όταν δεν επιτρέπονται).
Αν δεν σου αρέσει το φαγητό όπως παλιά
- Μη ζορίζεσαι να φας ό,τι «πρέπει». Βρες τι σου αρέσει και σε ευχαριστεί.
- Κάποιες αλλαγές στη γεύση είναι προσωρινές: δοκίμαζε μικρές ποσότητες από διαφορετικά φαγητά, πρόσθεσε μυρωδικά/μπαχαρικά και πειραματίσου με ήπιες γεύσεις.
- Επίλεξε τροφές που σου είναι ευχάριστες και εύκολες στην κατανάλωση.
- Η ευελιξία στη διατροφή είναι συχνά πιο ωφέλιμη από την αυστηρότητα.
Οι αλλαγές αυτές είναι ιδιαίτερα συχνές στη χημειοθεραπεία, όπου η διατροφή παίζει καθοριστικό ρόλο. Αναλυτικές οδηγίες ανά σύμπτωμα θα βρεις στον οδηγό για τη διατροφή στη χημειοθεραπεία.
Μην ξεχνάς τη σωστή ενυδάτωση
- Προτίμησε νερό, ήπια αφεψήματα ή ελαφριά ροφήματα.
- Σε περιόδους γαστρεντερικών ενοχλήσεων, επίλεξε πιο ουδέτερα υγρά και επικοινώνησε με τον γιατρό/διαιτολόγο σου.
Αποφυγή περιοριστικών διατροφικών πρακτικών
Σε αυτή τη φάση, ο βασικός στόχος είναι η διατήρηση της ενέργειας, της δύναμης και της συνολικής θρεπτικής κατάστασης. Απόφυγε αυστηρές δίαιτες ή έντονους περιορισμούς χωρίς τη συμβουλή ειδικού. Οι «θαυματουργές» αντικαρκινικές δίαιτες που κυκλοφορούν δεν έχουν επιστημονική τεκμηρίωση και συχνά στερούν από τον οργανισμό θρεπτικά συστατικά που χρειάζεται περισσότερο από ποτέ. Η ποικιλία τροφίμων και η επαρκής πρόσληψη θερμίδων αποτελούν σημαντικά στοιχεία υποστήριξης του οργανισμού κατά τη διάρκεια της θεραπείας.
Αν χάνεις βάρος ή νιώθεις αδύναμος/η
- Επικοινώνησέ το στον γιατρό ή τον διαιτολόγο σου.
- Ίσως χρειαστείς συμπληρώματα διατροφής αν δεν τα καταφέρνεις μόνο με το φαγητό — όμως αυτά πρέπει να επιλεγούν εξατομικευμένα. Μην κάνεις δοκιμές από μόνος/η σου.
Η αδυναμία και η κόπωση μπορεί να σχετίζονται και με αναιμία, που είναι συχνή στους ογκολογικούς ασθενείς· σε αυτές τις περιπτώσεις βοηθούν στοχευμένες διατροφικές συμβουλές για την αντιμετώπιση της αναιμίας.
Και το πιο σημαντικό…
- Φάε ό,τι μπορείς και σε ευχαριστεί, εφόσον δεν σου έχει απαγορεύσει κάτι ο γιατρός/διαιτολόγος σου — ακόμη κι αν είναι εκτός «προγράμματος».
- Μην απογοητεύεσαι αν κάποιες μέρες δεν μπορείς να φας πολύ. Είναι φυσιολογικό. Κάθε μέρα είναι μία καινούργια μέρα.
Γιατί έχει σημασία η εξειδίκευση
Η ογκολογική διατροφή είναι ένα ιδιαίτερα εξειδικευμένο πεδίο, όπου οι γενικές διατροφικές συμβουλές συχνά δεν επαρκούν — και ορισμένες φορές είναι και επιζήμιες. Η Ελένη Σκεπαρνάκου είναι κλινική διαιτολόγος με εξειδίκευση στην ογκολογική διατροφή και μεταπτυχιακή κατάρτιση στη Νεοπλασματική Νόσο στην Ιατρική Σχολή του ΕΚΠΑ. Εργάζεται ως επιστημονική συνεργάτης της Ιατρικής Σχολής του ΕΚΠΑ, στην Ογκολογική Μονάδα της Γ’ Παθολογικής Κλινικής στο Γ.Ν.Ν.Θ.Α. «Η Σωτηρία». Είναι συν-συγγραφέας peer-reviewed μελέτης για τη διατροφική υποστήριξη ατόμων που έχουν επιβιώσει από καρκίνο του μαστού στην Ελλάδα (μελέτη NutriLife, Healthcare 2025) και έχει μιλήσει σε ογκολογικά συνέδρια με θέμα τη διατροφή και τον καρκίνο. Η προσέγγισή της στηρίζεται στην επιστημονική τεκμηρίωση — όχι σε αναπόδεικτους ισχυρισμούς.
Η διατροφική υποστήριξη προσαρμόζεται σε κάθε στάδιο της πορείας σου — είτε πρόκειται για τη διατροφή κατά τη χημειοθεραπεία, είτε για τη διατροφή μετά από ογκολογικό χειρουργείο, όπως η γαστρεκτομή.
Η διατροφή σε αυτή τη φάση δεν χρειάζεται να είναι τέλεια. Ακόμη και μικρά, σταθερά βήματα μπορούν να συμβάλουν ουσιαστικά στη φροντίδα του εαυτού σου και στη βελτίωση της καθημερινότητας. Μπορούμε να φτιάξουμε μαζί ένα εξατομικευμένο πλάνο για σένα — κλείσε ραντεβού με την Ελένη Σκεπαρνάκου όποτε είσαι έτοιμος/η.
