Η χημειοθεραπεία αποτελεί βασικό πυλώνα στη θεραπευτική αντιμετώπιση πολλών μορφών καρκίνου. Παράλληλα, μπορεί να συνοδεύεται από παρενέργειες που επηρεάζουν την όρεξη, τη γεύση και τη συνολική θρεπτική κατάσταση του οργανισμού. Το ερώτημα «τι να τρώω στη χημειοθεραπεία» απασχολεί σχεδόν κάθε ασθενή και την οικογένειά του. Η σωστή διατροφική υποστήριξη δεν αντικαθιστά τη θεραπεία, όμως βοηθά τον οργανισμό να ανταποκριθεί καλύτερα στις θεραπείες, να περιορίσει τις επιπλοκές και να διατηρήσει όσο το δυνατόν καλύτερη ποιότητα ζωής.
Η σχέση χημειοθεραπείας και διατροφής είναι μέρος μιας ευρύτερης διατροφικής φροντίδας κατά τις ογκολογικές θεραπείες. Παρακάτω παρουσιάζονται συχνές διατροφικές προκλήσεις και πρακτικές στρατηγικές που μπορούν να βοηθήσουν. Οι οδηγίες είναι γενικές και χρειάζεται να προσαρμόζονται στα συμπτώματα και στις ανάγκες κάθε ασθενούς.
Συχνές παρενέργειες και διατροφικές προσεγγίσεις
Απώλεια όρεξης
Η μειωμένη όρεξη είναι συχνή κατά τη διάρκεια των θεραπειών και μπορεί να επηρεάσει τη διατροφή και την ενέργειά σας. Μικρές, πρακτικές αλλαγές στα γεύματα μπορούν να βοηθήσουν στη διατήρηση της δύναμης και της θρεπτικής ισορροπίας.
- Καταναλώστε μικρά και συχνά γεύματα κάθε 2,5–3 ώρες, ακόμη κι αν δεν υπάρχει όρεξη.
- Επιλέξτε εύκολα και ενεργειακά πυκνά τρόφιμα, όπως πλήρη γαλακτοκομικά, αυγό, ελαιόλαδο ή ταχίνι (εφόσον επιτρέπεται).
- Περιορίστε τα υγρά μαζί με τα γεύματα ώστε να μην μειώνεται η πρόσληψη τροφής.
- Προσαρμόστε τα γεύματα στις προτιμήσεις σας και ενισχύστε τη γεύση με ήπια μυρωδικά ή μπαχαρικά.
Ναυτία και έμετος
Η ναυτία είναι από τα πιο συχνά συμπτώματα κατά τη διάρκεια της χημειοθεραπείας και μπορεί να επηρεάσει σημαντικά την πρόσληψη τροφής.
Τι μπορεί να βοηθήσει:
- Καταναλώστε μικρές ποσότητες τροφής σε τακτά διαστήματα, επιλέγοντας ό,τι σας είναι ανεκτό.
- Προτιμήστε ελαφριά, ξηρά και ήπια μαγειρεμένα φαγητά σε θερμοκρασία δωματίου και αποφύγετε έντονες μυρωδιές.
- Περιορίστε λιπαρά, τηγανητά, όξινα ή πικάντικα τρόφιμα, καθώς και λαδερά και όσπρια όταν τα συμπτώματα είναι έντονα.
- Πίνετε υγρά μεταξύ των γευμάτων και αποφύγετε μεγάλες ποσότητες όταν η ναυτία είναι έντονη.
- Τρώτε σε καθιστή θέση, χωρίς στενά ρούχα, και αποφύγετε την κατάκλιση για περίπου 1 ώρα μετά το γεύμα.
- Μετά από έμετο, προτιμήστε μικρές γουλιές νερού με αργό ρυθμό.
Αλλαγές στη γεύση
Πολλοί ασθενείς αναφέρουν μεταλλική ή αλλοιωμένη γεύση, γεγονός που μπορεί να μειώσει την επιθυμία για φαγητό.
Πρακτικές συμβουλές:
- Χρησιμοποιήστε πλαστικά ή ξύλινα μαχαιροπίρουνα όταν η μεταλλική γεύση είναι έντονη.
- Προσθέστε λεμόνι, μαρινάδες ή ήπια μυρωδικά για ενίσχυση της γεύσης.
- Τα κρύα τρόφιμα συχνά γίνονται πιο εύκολα αποδεκτά.
- Δοκιμάστε διαφορετικούς τρόπους μαγειρέματος για μεγαλύτερη ποικιλία.
Στοματίτιδα και ευαισθησία στο στόμα
Οι ερεθισμοί ή οι πληγές στο στόμα μπορεί να δυσκολεύουν τη μάσηση και την κατάποση.
Διατροφικές προσαρμογές:
- Προτιμήστε μαλακές ή πολτοποιημένες τροφές.
- Αποφύγετε όξινα, πικάντικα ή πολύ αλμυρά τρόφιμα.
- Το καλαμάκι μπορεί να διευκολύνει την κατανάλωση υγρών.
- Κρύα τρόφιμα ή δροσερά ροφήματα συχνά προσφέρουν ανακούφιση.
Διάρροια
Η διάρροια είναι συχνή παρενέργεια ορισμένων χημειοθεραπευτικών σχημάτων και μπορεί να οδηγήσει σε αφυδάτωση και απώλεια θρεπτικών συστατικών.
Τι μπορεί να βοηθήσει:
- Αυξήστε την πρόσληψη υγρών με μικρές, συχνές γουλιές για την αναπλήρωση των απωλειών.
- Προτιμήστε τρόφιμα με διαλυτές ίνες, όπως βρώμη, ρύζι, μπανάνα και βραστό καρότο.
- Περιορίστε προσωρινά τα πολύ λιπαρά, τα πικάντικα και τα τρόφιμα με πολλές αδιάλυτες ίνες.
- Αν η διάρροια επιμένει ή συνοδεύεται από πυρετό, επικοινωνήστε άμεσα με την ογκολογική σας ομάδα.
Ενίσχυση της κατάστασης θρέψης
Η επαρκής πρόσληψη θερμίδων και πρωτεΐνης αποτελεί βασικό στόχο κατά τη διάρκεια των θεραπειών. Η απώλεια βάρους μπορεί να επηρεάσει τη φυσική κατάσταση και τη λειτουργικότητα του ασθενούς, να μειώσει την ανοχή στις θεραπείες και να οδηγήσει σε κόπωση και αδυναμία.
Τρόφιμα/επιλογές που μπορούν να βοηθήσουν:
- Πλήρες γιαούρτι και αυγά
- Αβοκάντο και ελαιόλαδο
- Smoothies εμπλουτισμένα με πρωτεΐνη
- Ταχίνι ή άλλες επιλογές εμπλουτισμού, ανάλογα με την ανοχή και τις οδηγίες του ειδικού
Πάντα πρέπει να αξιολογούνται και οι συννοσηρότητες, ώστε να υπάρχει εξατομικευμένη προσέγγιση για κάθε ασθενή. Η χημειοθεραπεία συχνά συνοδεύεται και από αναιμία, που εντείνει την κόπωση· σε αυτές τις περιπτώσεις βοηθούν στοχευμένες διατροφικές συμβουλές για την αντιμετώπιση της αναιμίας. Αντίστοιχα, αν έχει προηγηθεί ογκολογικό χειρουργείο, ισχύουν παράλληλα και οι οδηγίες για τη διατροφή μετά από γαστρεκτομή.
Μια εξατομικευμένη προσέγγιση
Κάθε οργανισμός αντιδρά διαφορετικά στη θεραπεία. Οι παραπάνω οδηγίες αποτελούν γενικές κατευθύνσεις και χρειάζεται να προσαρμόζονται στις ανάγκες, τα συμπτώματα και τις προτιμήσεις κάθε ασθενούς.
Η συνεργασία με εξειδικευμένο διαιτολόγο μπορεί να βοηθήσει στη δημιουργία ενός ασφαλούς και εξατομικευμένου διατροφικού πλάνου, με στόχο τη διατήρηση της θρεπτικής κατάστασης και της ποιότητας ζωής. Αν βρίσκεστε σε χημειοθεραπεία ή προετοιμάζεστε για θεραπεία, μπορείτε να κλείσετε ραντεβού με την Ελένη Σκεπαρνάκου για ένα προσωποποιημένο πλάνο διατροφικής υποστήριξης.
