Η ζυγαριά δεν λέει πάντα όλη την αλήθεια

“Δεν έχω χάσει σχεδόν καθόλου βάρος. Γιατί κουράζομαι τόσο εύκολα;”

“Γιατί δυσκολεύομαι να ανέβω σκάλες ενώ η ζυγαριά δείχνει σχεδόν τα ίδια κιλά;”

“Μήπως είναι φυσιολογικό να νιώθω τόσο αδύναμος;”

Αυτές είναι ερωτήσεις που ακούω πολύ συχνά από ασθενείς κατά τη διάρκεια της θεραπείας.

Οι περισσότεροι συνδέουν την κατάσταση του οργανισμού τους με τον αριθμό που δείχνει η ζυγαριά. Αν δεν έχουν χάσει πολλά κιλά, θεωρούν ότι όλα εξελίσσονται φυσιολογικά.

Στην πραγματικότητα όμως, η ζυγαριά δεν μας δείχνει πάντα τι συμβαίνει στο σώμα.

Μπορεί να μην έχετε χάσει σημαντικό μέρος του βάρους σας και παρ’ όλα αυτά να έχει μειωθεί η μυϊκή σας μάζα. Αυτό μπορεί να εξηγήσει γιατί αισθάνεστε πιο αδύναμοι, κουράζεστε ευκολότερα ή δυσκολεύεστε περισσότερο στις καθημερινές σας δραστηριότητες.

Γι’ αυτό, στην διατροφή κατά την περίοδο ογκολογικής θεραπείας δεν αξιολογούμε μόνο τα κιλά. Μας ενδιαφέρει κυρίως τι συμβαίνει πίσω από αυτά

Γιατί μπορεί να αισθάνομαι πιο αδύναμος;

Η δύναμη του σώματος δεν εξαρτάται μόνο από το συνολικό βάρος.

Εξαρτάται κυρίως από τη μυϊκή μάζα.

Κατά τη διάρκεια της εξέλιξης της νόσου και των αντικαρκινικών θεραπειών, αρκετοί παράγοντες μπορούν να οδηγήσουν σε σταδιακή απώλεια μυών:

• μειωμένη όρεξη,
• ναυτία ή έμετοι,
• αλλαγές στη γεύση,
• διάρροια ή άλλα γαστρεντερικά συμπτώματα,
• έντονη κόπωση,
• μειωμένη φυσική δραστηριότητα,
• αυξημένη φλεγμονή που προκαλεί η ίδια η νόσος.

Όταν ο οργανισμός δεν λαμβάνει αρκετή ενέργεια και πρωτεΐνη ή βρίσκεται σε έντονο μεταβολικό στρες, αρχίζει να χρησιμοποιεί τους μύες του ως πηγή ενέργειας.

Το αποτέλεσμα δεν είναι μόνο η απώλεια μυϊκής μάζας.

Είναι η απώλεια δύναμης.

💬 Τι λέω στους ασθενείς μου

«Οι περισσότεροι πιστεύουν ότι το πρόβλημα είναι τα κιλά. Στην πραγματικότητα, αυτό που προσπαθούμε να προστατεύσουμε είναι οι μύες σας, γιατί αυτοί σας βοηθούν να συνεχίσετε να ζείτε όσο πιο φυσιολογικά γίνεται κατά τη διάρκεια της θεραπείας.»

Γιατί η ζυγαριά μπορεί να είναι παραπλανητική;

Η ζυγαριά μετρά μόνο το συνολικό σωματικό βάρος.

Δεν μπορεί να ξεχωρίσει:

• πόσο από αυτό είναι μυϊκή μάζα,
• πόσο είναι λίπος,
• πόσο οφείλεται σε υγρά ή κατακράτηση.

Έτσι, δύο άνθρωποι μπορεί να έχουν ακριβώς το ίδιο βάρος, αλλά εντελώς διαφορετική σύσταση σώματος.

Ένας ασθενής μπορεί να χάνει μυϊκή μάζα, ενώ ταυτόχρονα να διατηρεί το λίπος του ή να εμφανίζει κατακράτηση υγρών. Η ζυγαριά μπορεί να δείχνει σχεδόν τα ίδια κιλά, όμως το σώμα να αλλάζει σημαντικά.

Για τον λόγο αυτό, στην διατροφή στους ογκολογικούς ασθενείς δεν βασιζόμαστε αποκλειστικά στο βάρος ή στον Δείκτη Μάζας Σώματος (BMI). Αξιολογούμε συνολικά την κατάσταση θρέψης, τη σύσταση του σώματος, τη μυϊκή δύναμη και τη λειτουργικότητα.

Αυτό ίσως δεν το γνωρίζατε

Το φυσιολογικό ή ακόμη και το αυξημένο σωματικό βάρος δεν αποκλείει την ύπαρξη διατροφικού κινδύνου.

Όταν η μείωση της μυϊκής μάζας συνοδεύεται από μειωμένη δύναμη ή δυσκολία στην εκτέλεση καθημερινών δραστηριοτήτων, μιλάμε για σαρκοπενία.

Στους ογκολογικούς ασθενείς, η σαρκοπενία δεν οφείλεται συνήθως σε έναν μόνο παράγοντα. Η ίδια η νόσος, οι μεταβολικές αλλαγές που προκαλεί, οι παρενέργειες των θεραπειών, η μειωμένη πρόσληψη τροφής και η περιορισμένη φυσική δραστηριότητα μπορούν να συμβάλουν στην προοδευτική απώλεια μυϊκής μάζας.

Το σημαντικό είναι ότι η σαρκοπενία μπορεί να αναπτυχθεί πριν εμφανιστεί σημαντική απώλεια βάρους. Γι’ αυτό ένας ασθενής μπορεί να αισθάνεται ολοένα και πιο αδύναμος, ενώ η ζυγαριά δείχνει σχεδόν τα ίδια κιλά.

Ωστόσο, η σαρκοπενία δεν είναι η μόνη κατάσταση που μπορεί να οδηγήσει σε απώλεια μυϊκής μάζας στους ογκολογικούς ασθενείς. Υπάρχει και μια πιο σύνθετη κατάσταση που ονομάζεται καχεξία.

Πρόκειται για ένα πολυπαραγοντικό μεταβολικό σύνδρομο που μπορεί να εμφανιστεί σε αρκετούς ογκολογικούς ασθενείς και χαρακτηρίζεται από συνεχιζόμενη απώλεια μυϊκής μάζας, με ή χωρίς απώλεια λίπους.

Στην καχεξία, ο οργανισμός δυσκολεύεται να διατηρήσει τους μύες του ακόμη και όταν η πρόσληψη τροφής είναι ικανοποιητική.

Για τον λόγο αυτό, η αντιμετώπισή της απαιτεί συνεργασία ολόκληρης της θεραπευτικής ομάδας και δεν βασίζεται μόνο στη διατροφή.

Σαρκοπενία ή καχεξία;

Σαρκοπενία	Καχεξία
Απώλεια μυϊκής μάζας και δύναμης	Πολυπαραγοντικό μεταβολικό σύνδρομο
Μπορεί να εμφανιστεί και χωρίς την εμφάνιση καρκίνου	Συνδέεται συχνά με τον καρκίνο
Δεν συνοδεύεται πάντα από απώλεια βάρους	Συχνά συνοδεύεται από προοδευτική απώλεια μυϊκής μάζας
Η διατροφή και η άσκηση αποτελούν σημαντικό μέρος της αντιμετώπισης	Χρειάζεται συνολική ιατρική και διατροφική αντιμετώπιση

Πότε πρέπει να ζητήσετε βοήθεια;

Δεν χρειάζεται να περιμένετε να χάσετε πολλά κιλά.

Απευθυνθείτε έγκαιρα σε διαιτολόγο με εμπειρία στην διαχείριση ογκολογικών ασθενών εάν:

• αισθάνεστε ότι η δύναμή σας μειώνεται,
• κουράζεστε περισσότερο από το συνηθισμένο,
• δυσκολεύεστε να ολοκληρώσετε τα γεύματά σας,
• η όρεξή σας έχει μειωθεί αισθητά,
• τα συμπτώματα της θεραπείας επηρεάζουν τη διατροφή σας,
• χάνετε βάρος χωρίς να το επιδιώκετε.

Η έγκαιρη αξιολόγηση επιτρέπει την αναγνώριση του διατροφικού κινδύνου και τη δημιουργία ενός εξατομικευμένου διατροφικού πλάνου με στόχο τη διατήρηση της μυϊκής μάζας, της δύναμης και της λειτουργικότητας.

Τι κρατάμε…

✔ Η ζυγαριά δεν δείχνει πάντα τις αλλαγές που συμβαίνουν στο σώμα.

✔ Η απώλεια δύναμης μπορεί να εμφανιστεί πριν από τη σημαντική απώλεια βάρους.

✔ Η σαρκοπενία και η καχεξία είναι διαφορετικές καταστάσεις, αλλά και οι δύο επηρεάζουν τη μυϊκή μάζα και τη λειτουργικότητα.

✔ Η έγκαιρη διατροφική αξιολόγηση μπορεί να συμβάλει στη διατήρηση της μυϊκής μάζας και στη βελτίωση της ποιότητας ζωής.

Nα θυμάστε…

Η δύναμη δεν χάνεται από τη μία μέρα στην άλλη. Συχνά μειώνεται σταδιακά και πολλές φορές πριν ακόμη αλλάξει σημαντικά το βάρος.

Αν αναγνωρίσουμε έγκαιρα αυτές τις αλλαγές, μπορούμε να παρέμβουμε με στοχευμένη διατροφική υποστήριξη και να βοηθήσουμε στη διατήρηση της μυϊκής μάζας, της λειτουργικότητας και της ποιότητας ζωής κατά τη διάρκεια της θεραπείας.

Εάν παρατηρείτε ότι αισθάνεστε πιο αδύναμοι ή δυσκολεύεστε να καλύψετε τις διατροφικές σας ανάγκες, μη διστάσετε να απευθυνθείτε σε διαιτολόγο με εξειδίκευση στην ογκολογική διατροφή. Ένα εξατομικευμένο διατροφικό πλάνο μπορεί να προσαρμοστεί στις ανάγκες σας και να σας υποστηρίξει σε κάθε στάδιο της θεραπείας.